Rzadkie jadeitowe pnącze odkryte w lesie Apayao

BAGUIO CITY, Filipiny — Głęboko w lasach północnego Apayao, roślina, którą wielu Filipińczyków zna tylko z monet i ogrodów botanicznych, ujawniła się tam, gdzie ma to największe znaczenie: na wolności.

Roślina została udokumentowana na zalesionych obszarach Barangay Tanglagan i Langnao w Calanasan podczas oceny terenowej przeprowadzonej przez Miejskie Biuro Środowiska i Zasobów Naturalnych (MENRO) 4 lutego.

Chociaż roślina należy do rodzaju Strongylodon i jest powszechnie nazywana winoroślą jadeitową lub tayabak, ostateczna identyfikacja na poziomie gatunku, czy to Strongylodon macrobotrys, czy gatunku blisko spokrewnionego, takiego jak S. caeruleus, wymaga weryfikacji botanicznej poprzez porównanie zielnikowe.

Dla funkcjonariuszy ochrony środowiska odkrycie to jest czymś więcej niż botaniczną ciekawostką. Jest to cichy, ale potężny znak, że części lasów Calanasan pozostają zdrowe, nienaruszone i pełne dzikiej przyrody potrzebnej do utrzymania rzadkich gatunków endemicznych.

Winorośl jadeitowa jest endemiczna dla Filipin, co oznacza, że naturalnie nie rośnie nigdzie indziej na świecie. Jest najbardziej znana ze swoich uderzających, w kształcie szponów kwiatów, które wiszą w długich gronach, zmieniając kolor od niebiesko-zielonego do głębokiej jadeitu. Te kaskadowe kwiaty mogą osiągać długość prawie metra, co czyni roślinę jedną z najbardziej wizualnie wyróżniających się pnączy w lasach tropikalnych.

Z powodu utraty siedlisk i degradacji lasów botanicy uważają gatunek za rzadki i zagrożony na wolności, mimo że czasami jest uprawiany w ogrodach botanicznych i prywatnych kolekcjach.

Jej wizerunek pojawia się na filipińskiej monecie pięciopesowej, stanowiąc małe, ale symboliczne przypomnienie wyjątkowego dziedzictwa naturalnego kraju.

To, co czyni winoroślę jadeitową szczególnie podatną na zagrożenia, to jej zależność od nietoperzy owocożernych w zapylaniu. W przeciwieństwie do wielu roślin kwitnących, które polegają na owadach, Strongylodon macrobotrys ewoluowała wraz z nocnymi nietoperzami, które przenoszą pyłek podczas żerowania na nektarze w nocy.

Oznacza to, że roślina może przetrwać tylko w lasach, gdzie populacje nietoperzy są nienaruszone, a zakłócenia ludzkie są minimalne. Sztuczne zapylanie jest trudne, a bez nietoperzy winorośl nie może rozmnażać się naturalnie.

MENRO zauważyło, że winorośle jadeitowe w Tanglagan i Langnao zostały znalezione rosnące w nienaruszonych częściach lasu, obok innej rodzimej roślinności, co jest zachęcającym znakiem równowagi ekologicznej.

„Obecność winorośli jadeitowej mówi nam, że las tutaj nadal funkcjonuje tak, jak powinien" — powiedzieli funkcjonariusze ochrony środowiska, podkreślając wzajemne powiązania roślin, dzikiej przyrody i siedlisk.

MENRO wyjaśniło również powszechne nieporozumienie: winorośl jadeitowa nie jest szkodliwa w dotyku. Nie należy jej mylić z Mucuna pruriens, znana lokalnie jako sabáwil, inną rośliną, która powoduje intensywne swędzenie z powodu drobnych włosków na strąkach.

Choć nieszkodliwa, winorośl jadeitowa nigdy nie powinna być ścinana ani zbierana z natury. Jej usunięcie zakłóca delikatne ekosystemy i dodatkowo zagraża gatunkowi, który już ma ograniczone rozmieszczenie.

Dla Calanasan odkrycie to jest zarówno potwierdzeniem, jak i ostrzeżeniem. Potwierdza, że silne wysiłki w zakresie ochrony lasów mają znaczenie, ale podkreśla również, jak łatwo takie rzadkie gatunki mogą zniknąć, jeśli wylesianie, przekształcanie terenów lub utrata dzikiej przyrody przyspieszy.

MENRO wezwało mieszkańców i turystów pieszych do zgłaszania obserwacji winorośli jadeitowej w celu dokumentacji i monitorowania oraz do pozostawienia roślin w spokoju.

W kraju uznawanym za globalny hotspot bioróżnorodności, a także globalny hotspot utraty bioróżnorodności, cichy rozkwit winorośli jadeitowej w Apayao jest przypomnieniem, że ochrona działa, ale tylko wtedy, gdy jest kontynuowana. – Rappler.com